Biraz Avustralya Tarihi


Bugün biraz bilgi içerikli yazayım istedim. Kaçınız özel olarak Avustralya tarihini merak edip açıp okumuş, araştırmışsınızdır bilmiyorum ama ben sanırım burada yaşamıyor olsaydım özel olarak araştırmazdım. Ama tabii bu benim tarihe olan ilgimin düşüklüğünden de kaynaklanıyor olabilir. Belki de siz bu yazacaklarımı şimdiden biliyorsunuzdur...

Ablamların Ekim'de buraya yapacakları ziyaret için nerelere gitmeli, nerelerde kalmalı, ne yapmalı vs. konularını araştırırken en büyük yardımcım tabii ki gezginlerin kutsal kitabı, Lonely Planet.

Lonely Planet Avustralya kitapçığına bakarken öğrendim ki, Lonely Planet'in hikayesi de Avustralya, Melbourne'da baslamış; 70'lerde iki İngiliz gezgin Avrupa ve Asya üzerinden Avustralya'ya varmışlar. O zamanlar bu tür bir rotayı seyahet ederek geçmek üzerine hazırlanmış bir kaynakça bulamadıkları için, piyasadaki açıgı doldurmak amaçlı ilk kitaplarını yazmışlar ve sonrasını biliyorsunuz. Halen merkez ofisleri Melbourne'da imiş..

Her neyse, biz gelelim kıta-ülkenin tarihine. Bilgilerin çoğu Lonely Planet'in Avustralya kitapçığından. Önce isim; Avustralya, ingilizcesi Australia, "Terra Australis"den geliyor, Latincede "Southern Land" yani "Güneydeki Toprak Parçası" demek. Adanın yerlileri hepinizin bildigi gibi Aborjinler. Adadaki ilk insanların Güney-Doğu Asya'dan, deniz yoluyla adaya vardıkları kesin olmakla birlikte, yerleşimin en az 5000 yıl öncesine dayandığı ve o zaman okyanusu geçecek bir teknoloji olmadığı düşünülünce, bu insanların okyanusu nasıl geçtikleri halen bir gizem. İlk kolonilerin deniz seviyesinin şimdikine kıyasla 50 m kadar daha düşük olduğu ve iki kıta arasındaki kara yoğunlugunun daha çok olduğu bir dönemde geldikleri düşünülüyor. Bunların ötesinde bazı bulgular da yerleşimin 45.000-55.000 yıl öncesine dayandığını söylüyor.

Kıta, Avrupalı kaşifler tarafından ilk kez 16.yy başlarında görülmüş ve keşfedilmiş. Önce Portekizli denizciler adanın kuzey ucu ile Yeni Gine arasından geçiyor, fakat resmi belgelerde bu seyahate dair bir kayıt yok. Aynı dönemlerde Hollandalı denizciler altın ve baharat bulma amaçlı yaptıkları keşif seyahatlerinde kıtanın kuzeyindeki Cape York'a ve batı kıyısına ulaşıyorlar fakat iklimi ve ada koşullarını zorlu buldukları için o zamanlar Hollanda'nın sömürgesi olan Endonezya'ya dönüyorlar. Adanın ilk ismi "New Holland" olarak geçiyor yani "Yeni Hollanda". 1642'de yine Hollandalı Abel Tasman, Tazmanya'yı keşfediyor.

İngilizlerin olaya el atması 1768'de meşhur James Cook ile, o da ilginç, Cook'un esas görevi bilimsel, Tahiti'ye gidip Venüs'ün geçişini gözlemlemek. Dönüşte de güneydeki kara parçasını keşfetmek. Yeni Zelanda'nın etrafından dolaşıp daha önce keşfedilmemiş olan doğu kıyısına varıyor. Kıyı boyunca kuzeye doğru gidip yerleşime uygun bir koy arıyor ve halen Botany Bay olarak bilinen Sydney'in güneyindeki koyu keşfediyor. Aborjinlerle ilk karşılaşma da burada. Cook'un notlarında yerlilerle ilgili şöyle bir cümle kurmuş: "Tek istedikleri bizim bir an önce burayı terk etmemiz gibi..."

Bu keşiflerden 20 yıl sonra, mahkumlardan olusan ilk ingiliz kolonileri Avustralya'ya getiriliyor. Makhum dediğimiz de azılı katiller falan değil, fırından ekmek çalanlar, hayat kadınları, yan kesiciler vs.. Ve işte bu mahkumlar bugünkü Avustralya'nın temelleri atıyorlar. Dünyanın en korunaklı ve en güzel koylarından biri olan (şu an Opera House'un bulundugu koy) Port Jackson'da yerleşmeye başlıyorlar. İlk zamanlar tarım, hayvancılık olmadığı için yiyecek konusunda İngiltere'ye bağımlı yaşamışlar ve tahmin edilebileceği üzere büyük zorluklar çekmişler. Tabii zaman içerisinde düzen kurulmuş ve bugünlere kadar gelinmiş.

Tabii bu arada Aborjinlerin yaşam tarzlarına ve düzenlerine hiç bir sekilde saygı gösterilmemiş. Yerleşmenin ilk 100 yılında "medeni" insanlar tarafından öldürülen Aborjinlerle ilgili herhangi bir yaptırım/yargılama olmadığı gibi pek çok Aborjin topraklarından ayrılmaya zorlanmış ve hor görülmüş. Pek çok orman tahrip edilerek Aborjinlerin doğayla kurdukları denge yokedilmiş. Tabii sonraları, 1900'lerde, Aborjin haklarının korunmasıyla ilgili pek çok çalışma yapılmaya başlanmış ve halen de bu oldukça önem verilen, hassas bir konu.

Özetle adada yerleşimin kurulması ve İngiltere'ye bağlılık bu şekilde.. 99'da yapılan referandumda %55 oyla cumhuriyete geçiş reddedilmiş ve bugün hala Avustralya sembolik olarak Kraliçe II. Elizabeth'e bağlı, anayasal monarşi altında parlamenter bir sistemle yönetiliyor (wikipedia) ve hala Commonwealth'in bir parçası..

Bu kadar genel kültür bugünlük yetsin :)

#avustralyatarihi #aborjinler #jamescook #avustralya #tarih #genelkültür

Ne Okusam / Arama

Please reload

Bizi Takip Edin

  • Facebook Basic Black
  • Instagram Basic Black

Bizi Takip Edin!

  • Facebook Basic Black
  • Instagram Basic Black

Instagram Köşesi

En Yeni Yazılar

October 12, 2015

Please reload